અતિસંયુગ્મન (hyperconjugation) અથવા બંધ-વિહીન સંસ્પંદન (no-bond resonance) ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) અતિસંયુગ્મન એ એક કાયમી ઇલેક્ટ્રોનિક અસર છે જેમાં અસંતૃપ્ત પ્રણાલીના પરમાણુ અથવા અયુગ્મિત $p$-કક્ષક ધરાવતા પરમાણુ સાથે સીધા જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહના $C-H$ બંધના $\sigma$ ઇલેક્ટ્રોનનું વિસ્થાનિકરણ થાય છે.
તેને 'બંધ-વિહીન સંસ્પંદન' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેના બંધારણોમાં કાર્બન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુ વચ્ચે કોઈ સહસંયોજક બંધ હોતો નથી.
ઉદાહરણ: ઇથાઇલ કેટાયન $(CH_3-CH_2^+)$ માં અતિસંયુગ્મન.
ઇથાઇલ કેટાયનમાં,ધન વીજભારિત કાર્બન પરમાણુ પાસે ખાલી $p$-કક્ષક હોય છે. મિથાઈલ સમૂહનો એક $C-H$ બંધ આ ખાલી $p$-કક્ષકના સમતલમાં ગોઠવાય છે. આ $C-H$ બંધના ઇલેક્ટ્રોન ખાલી $p$-કક્ષકમાં વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જેના પરિણામે નીચે મુજબના સંસ્પંદન બંધારણો મળે છે:
$(I) \leftrightarrow (II) \leftrightarrow (III) \leftrightarrow (IV)$
આ બંધારણોમાં,હાઇડ્રોજન પરમાણુને કાર્બન સાથે બંધ વગર $H^+$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જે 'બંધ-વિહીન સંસ્પંદન' શબ્દને સમજાવે છે.

Explore More

Similar Questions

નીચે આપેલા આયનોના સમૂહમાં સૌથી વધુ સ્થાયી સ્પીસીઝ ઓળખો અને કારણો આપો.
$(a) \ \stackrel{+}{C} H_{3}, \stackrel{+}{C} H_{2} Br, \stackrel{+}{C} HBr_{2}, \stackrel{+}{C} Br_{3}$
$(b) \ \stackrel{\Theta}{C} H_{3}, \stackrel{\Theta}{C} H_{2} Cl, \stackrel{\Theta}{C} HCl_{2}, \stackrel{\Theta}{C} Cl_{3}$

નીચેના સેટમાંથી,સૌથી સ્થાયી આયનીય સ્પીસીઝ કઈ છે?

$1,8-$બિસ(ડાયમિથાઈલએમિનો)નેપ્થલીન ની બેઝિક પ્રબળતા $1-$ડાયમિથાઈલએમિનોનેપ્થલીન કરતા $10^{10}$ ગણી વધારે છે. આ ઉચ્ચ બેઝિક પ્રબળતાનું કારણ શું છે?

Difficult
View Solution

નાઈટ્રેશન મુખ્યત્વે $.$ સ્થાન પર થશે.

Difficult
View Solution

આપેલ બંધારણો $(I)$,$(II)$ અને $(III)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ,$C=C$ બંધની આસપાસ પરિભ્રમણ અવરોધનો નીચેનામાંથી કયો ક્રમ સાચો છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo